توضیح: مطلب ذیل برگرفته از سایت وزارت امور خارجه اسرائیل می باشد که به طور کامل و بدون هیچ تغییری در محتوا و ادبیات آن، در عدالتخانه منتشر می گردد.

* مناسبات اسرائیل و مصر 

روابط اسرائیل و مصر در سال ۱۹۷۹، اسرائیل و مصر در یک اقدام تاریخی و بی سابقه که دنیا را تکان داد، با امضای پیمان صلح بین دو کشور، به سی سال ستیز و خونریزی میان خود که پنج جنگ پر هزینه را به همراه داشت، پایان دادند. این پیمان صلح در پی سفر زنده نام "انور سادات" رئیس جمهوری مصر به اورشلیم در سال ۱۹۷۷ که به دعوت زنده یاد "منخم بگین" نخست وزیر وقت اسرائیل انجام گرفت، و نیز به دنبال امضای قراردادهای کمپ دیوید در سال ۱۹۷۸ (که پایه و مبنای صلح میان اسرائیل و مصر و نیز اسرائیل با دیگر کشورهای همسایه اش قرار گرفت)، انعقاد یافت. 

در قراردادهای کمپ دیوید همچنین به یافتن راه حلی برای مسأله فلسطینی ها اشاره شده و در آن آمده بود که پس از یک دوره انتقالی پنج ساله خودمختاری برای فلسطینی های ساکن ناحیه باستانی یهودا و شومرون (کرانه باختری رود اردن) و نوار غزه، نزاع فلسطینیان با اسرائیل باید به طور نهائی و برای همیشه پایان یابد. پرزیدنت سادات و نخست وزیر بگین به پاس این کوشش های صادقانه خویش در راستای رسیدن به صلح، به دریافت جایزه صلح نوبل نائل آمدند. 

بنا بر پیمان صلح امضا شده میان اسرائیل و مصر، شماری از هدف های اساسی برای برقراری صلح و آرامش پایدار و رسیدن به دوستی و همکاری مورد تاکید قرار گرفته است، و از جمله: پایان بخشیدن به هر نوع مخاصمه یا تهدید میان دو کشور، برقراری روابط دیپلماتیک و پیوندهای اقتصادی و فرهنگی، از میان برداشته شدن موانع بازرگانی و نیز محدودیت سفر به دو کشور، تخلیه صحرای سینا از سوی اسرائیل، و بالاخره تدارکات امنیتی لازم. 

در سال ۱۹۸۳، اسرائیل همان گونه که در پیمان صلح با مصر تعهد کرده بود، تخلیه نیروهای خویش از صحرای سینا را به انجام رساند و به این ترتیب اسرائیل با صرفنظر کردن از پایگاهها و فرودگاه های مدرن نظامی که با صرف مبالغ هنگفت در سینا برپا ساخته بود و صرفنظر کردن از دیگر علائق خود در آن سرزمین (که مسیر بازگشت بنی اسرائیل از سرزمین بندگی مصر به خاک اسرائیل به رهبری حضرت موسی بوده)، راه را برای به اجرا درآوردن اصول پیمان صلح با مصر گشود.
 
گرچه به دنبال امضای پیمان صلح میان اسرائیل و مصر، قاهره از سوی دیگر کشورهای عرب مورد اقدامات تنبیهی و تحریم قرار گرفت، اما پس از مدتی همه کشورهای عرب روابط قطع شده خود با مصر را از سر گرفتند و سفارتخانه های خویش در قاهره را از نو بازگشودند. در اوائل دهه ۱۹۸۰، مقر اتحادیه عرب که به تونس انتقال یافته بود، بار دیگر به پایتخت مصر بازگردانده شد. 

در پی سی سال مخاصمه و عدم تفاهم، طبیعی است که فرآیند صلح میان اسرائیل و مصر پیش از آنکه کامل و تکمیل گردد و کاملا به حال عادی و معمول درآید، باید یک راه پر پیچ و خم و طولانی را طی کند. در چند سال گذشته، سفارتخانه ها و کنسولگری های دو کشور در تل آویو و قاهره دائر بوده اند و به طور منظم وزیران و مقام های بلندپایه اسرائیلی و مصری از کشور دیگر دیدار می کنند. 

به دنبال آغاز خشونت فلسطینی ها در سپتامبر ۲۰۰۰ (انتقاضه اول)، روابط میان مصر و اسرائیل به میزان چشمگیری به سردی گرائید و مصر سفیر خود را از اسرائیل فرا خواند. با این حال داد و ستد بازرگانی و همکاری های متقابل همچنان ادامه یافت و نشست کمیته های نظامی مشترک دو کشور به طور منظم برپا گردید. مصر پس از آنکه دریافت فلسطینی ها تا چه حد به اقدامات ستیزجویانه علیه اسرائیل دست زده بودند، سفیر خود را به اسرائیل باز گردانید. از هنگام امضای قرارداد اسلو بین اسرائیل و فلسطینیان به هدف پیشبرد صلح بین طرفین، مصر برای ایجاد تفاهم و آشتی بین آنها و هموار ساختن راه مصالحه و مسالمت، پیوسته نقش سازنده و فعالی داشته است.

* مناسبات اسرائیل و اردن

در ژوئیه سال ۱۹۹۴، زنده نام "ایتسخاک رابین" نخست وزیر وقت اسرائیل و ملک حسین پادشاه اردن در واشنگتن با یکدیگر دیدار داشتند و پایان حالت جنگ میان دو کشور را اعلام کردند. به دنبال این رویداد، در اکتبر همان سال پیمان صلح میان اسرائیل و اردن به امضاء رسید. 

گرچه اردن به مدت چهل و پنج سال بطور رسمی در حالت جنگ علیه اسرائیل به سر می برد، اما در جریان این دوره طولانی تماس های محرمانه میان دو کشور ادامه داشت و موافقت نامه های سودمندی بین اسرائیل و اردن به امضا رسیده بود. 

در جریان کنفرانس صلح مادرید در سال ۱۹۹۱، قرارها برای آغاز مذاکرات رسمی میان دو کشور گذارده شد و در سال ۱۹۹۴، به دنبال امضای پیمان صلح، اردن و اسرائیل متعهد شدند به حالت تخاصم علیه یکدیگر پایان دهند، تهدید به خشونت از داخل خاک هر کشور علیه کشور مقابل را مانع شوند و با جلوگیری از اقدامات تروریستی، و نیز تلاش مشترک در راستای رسیدن به امنیت و همکاری در خاورمیانه از هر طریق ممکن، پایان دادن به مسابقه تسلیحاتی و فرآیند اعتماد سازی، راه را برای برقراری صلح در منطقه بگشایند. 

از جمله دیگر اصول اشاره شده در پیمان صلح میان اردن و اسرائیل، تقسیم عادلانه منابع آب موجود در منطقه، تلاش مشترک برای پایان دادن به مشکل پناهندگان، همکاری در راستای آبادانی دره اردن و عبور آزادانه شهروندان به کشورهای یکدیگر بود. همچنین در حالی که مرزهای اردن و اسرائیل تا زمان امضای پیمان صلح بر مبنای خط آتش بس تعیین شده در سال ۱۹۴۹ (در پایان جنگ اعراب و اسرائیل) قرار داشت، با امضای پیمان صلح بر پایه مرزهای تعیین شده در دوران قیمومت بریتانیا بر این دو سرزمین (سالهای۱۹۲۲ تا ۱۹۴۶) قرار گرفت. 

با به اجرا درآمدن پیمان صلح اردن و اسرائیل، روابط کامل دیپلماتیک میان دو کشور برقرار شد و از آن زمان تا کنون پیوندهای میان اردن و اسرائیل به شکل مداوم و منظم پیش رفته است. 

روی هم رفته، پانزده قرارداد مشترک در زمینه همکاری های اقتصادی ،علمی و فرهنگی، پایه های صلح اردن و اسرائیل را تشکیل می دهد. این قراردادها شالوده اصلی روابط صلح آمیز میان اسرائیل و کشور پادشاهی اردن هاشمی محسوب می شود. یکی از مهم ترین دستآوردهای این روابط صلح آمیز، ایجاد منطقه صنعتی آزاد جدیدی در اردن است که به این کشور اجازه می دهد از طریق همکاری با اسرائیل، سالانه بیش از پانصد میلیون دلار کالا، معاف از هر گونه مالیات گمرکی به ایالات متحده آمریکا صادر کند. همچنین اسرائیل در دو زمینه امور کشاورزی و بهداشت عمومی پروژه های مشترکی با اردن انجام می دهد. 

ملک عبدالله دوم که در ماه مارس ۱۹۹۹ جانشین پدرش متوفی خود ملک حسین شد، در آوریل سال ۲۰۰۰ از اسرائیل دیدار کرد. ولی به دنبال آغاز خشونت فلسطینی ها در سپتامبر همان سال، روابط میان دو کشور موقتا رو به سردی نهاد و اردن سفیر خود را از اسرائیل فرا خواند- که پس از چند سال به این کشور بازگردانیده شد. 

در ژوئن سال ۲۰۰۳، ملک عبدالله دوم میزبان یک کنفرانس عالی سران کشورها در بندر عقبه اردن بود که در جریان آن اریئل شارون نخست وزیر وقت اسرائیل و محمود عباس رهبر فلسطینی ها با یکدیگر به مذاکره نشستند. 

در آوریل سال ۲۰۰۴، ملک عبدالله دوم با اریئل شارون در مزرعه خصوصی اش در صحرای نگب دیدار کرد. پادشاه اردن با نخست وزیر بعدی اسرائیل اهود اولمرت و همچنین با وزیر خارجه تسیپی لیونی و جانشین موقت رئیس جمهوری خانم دالیا ایتسیک (رئیس پارلمان اسرائیل) و رئیس جموری جدید اسرائیل شیمعون پرس (پیش از گزینش به این سمت) و شخصیت های ارشد دیگر اسرائیلی نیز دیدارهائی داشته است. ملک عبدالله دوم از یک سو می کوشد نزاع داخلی بین جناح های فلسطینی را بر طرف کند و همزمان، برای پیشبرد صلح بین فلسطینیان و اسرائیل تلاش ارزنده ای به عمل می آورد.

* مناسبات اسرائیل و کشورهای حوزه خلیج فارس

در نتیجه آغاز فرآیند صلح خاورمیانه، برای نخستین بار از سال ۱۹۴۸، کشورهای عرب حوزه خلیج فارس از خود برای برقراری روابط با اسرائیل علاقمندی نشان دادند. به دنبال این ابراز تمایل، تماس هائی میان دو طرف برقرار گشت و شماری از مقام های بلند پایه دو طرف به دیدار از کشور مقابل پرداختند. در ماه مه ۱۹۹۶، اسرائیل اقدام به گشودن دفاتر نمایندگی در دو امیرنشین عمان و قطر کرد که هدف اصلی آن توسعه روابط اقتصادی، علمی و تجاری با کشورهای حوزه خلیج فارس، با تکیه بر عواملی چون توسعه منابع آب، گسترش توریسم، رونق کشاورزی، استفاده از مواد شیمیائی و مبادله تکنولوژی پیشرفته بود. 

با آغاز خشونت فلسطینی ها در سپتامبر ۲۰۰۰، روابط کشورهای عرب حوزه خلیج فارس با اسرائیل نیز رو به سردی گذاشت و بدنبال آن دفتر نمایندگی اسرائیل در عمان تعطیل شد. ولی اکنون چندی است که تماس هائی برای تقویت دوباره مناسبات همکاری به عمل می آید و چند شخصیت سیاسی اسرائیلی در کنفرانس هائی در امیرنشین قطر شرکت کردند. از جمله وزیر خارجه اسرائیل در اوائل سال ۲۰۰۷ و همچنین شیمعون پرس هنگامی که معاون ارشد نخست وزیر در دولت اهود اولمرت بود، در سال ۲۰۰۷ از قطر دیدار کردند.

* مناسبات اسرائیل و کشورهای عرب شمال آفریقا

در سال ۱۹۹۴، سه کشور مراکش، موریتانی و تونس به دیگر کشورهای عرب شرکت کننده در فرآیند صلح خاورمیانه پیوستند و بر آن گشتند تا راه صلح را بیازمایند و روابطی با اسرائیل برقرار کنند و به تدریج آن را گسترش بخشند. 

در نوامبر ۱۹۹۴، به دنبال گشوده شدن دفتر نمایندگی اسرائیل در رباط پایتخت مراکش، روابط دو کشور به مرحله تازه ای گام گذاشت و بر مبنای تلاش هائی که در سطوح مختلف انجام گرفت، چهار ماه بعد پنجمین کشور عرب نیز دفتر نمایندگی خود را در خاک اسرائیل گشود و به این ترتیب به طور رسمی روابط دیپلماتیک میان دو کشور برقرار شد. 

جمهوری مسلمان موریتانی در نوامبر ۱۹۹۵ در جریان کنفرانس بارسلون موافقت نامه ای با اسرائیل امضا کرد که با حضور وزیر امور خارجه اسپانیا صورت گرفت و به موجب آن دفاتر حفظ منافع دو کشور در سفارتخانه های اسپانیا در تل آویو و نواکشوط گشوده شد. در ماه مه ۱۹۹۶، موریتانی هیأت نمایندگی خود در اسرائیل را تعیین کرد و رسما اعلام داشت که آماده عادی سازی کامل روابط با اسرائیل است. 

در اکتبر سال ۱۹۹۹، به دنبال برقراری روابط کامل دیپلماتیک میان دو کشور، موریتانی سومین کشور عرب پس از مصر و اردن بود که پیوندهای کامل سیاسی با اسرائیل برقرار ساخت. 

به دنبال تهیه یک برنامه زمان بندی شده توسط اسرائیل، تونس و ایالات متحده آمریکا در ژانویه ۱۹۹۶، اسرائیل در ماه آوریل همان سال دفتر حفظ منافع خویش را در تونس گشود و شش هفته بعد در ماه مه، تونس دست به اقدام متقابل زد. 

از آنجا که کشورهای میانه رو حوزه مغرب (آفریقای شمالی) نقش مهمی در جهان عرب ایفا می کنند، برقراری روابط دیپلماتیک با آنها از اهمیت زیادی برخوردار است و از سوی دیگر باید به این نکته اشاره کرد که شمار بسیاری از یهودیانی که به اسرائیل مهاجرت کرده اند در این کشور ها ریشه دارند و برای قرن ها در سرزمین های مغرب عربی زندگی می کرده اند. این موضوع همانند اندوخته ای با ارزش است که برای برقراری روابط بهتر و نزدیک تر با کشورهای حوزه مغرب عمل می کند و به فرآیند صلح یاری می رساند. 

به دنبال آغاز خشونت فلسطینی ها در سپتامبر سال ۲۰۰۰ ، مراکش و تونس نیز به پیروی از دیگر کشورهای عرب، روابط خود با اسرائیل را قطع کردند- ولی با این حال، پیوندهای بازرگانی چندی میان دو طرف همچنان برقرار ماند و در زمینه های دیگر نیز تماس ادامه دارد.