دکتر ابراهيم فياض^*

تحولات غزه، ساختارهای سكولاریستی و انگلوساكسونی جهان را تغییر خواهد داد. خاورمیانه قرن بیستم و پس از جنگ جهانی با نظم انگلیسی شكل گرفت و اگر امپراتوری عثمانی تجزیه نمی شد و هویت های نوخاسته ای مثل اردن، عراق وعربستان كه رابطه خانوادگی و خانزادی با انگلستان و امریكا دارند، پدید نمی آمد، آنها نمی توانستند اسرائیل را در كنار كشور های عربی به وجود بیاورند. 

تأسیس اتحادیه عرب توسط انگلیسی ها به منظور حفظ ساختار و تعادل بین كشورهای متكثر جدید بود و درگیری هایی كه در این سالها بین اعراب و اسرائیل روی داده یك دعوای درون خانواده و ساختاری بوده است كه همواره بزرگان ساختاری بعد از جنگ جهانی دوم مانند امریكا میانجی و واسطه ترك مخاصمه بوده اند. 

● ساختارهای دینی خاورمیانه در حال دگرگونی است 

جنگ های غزه و لبنان كه آقایی و میانجیگری امریكا در آن تاثیری ندارد، ساختار انگلوساكسونی خاورمیانه را تغییر داده و معادلات جدید را در جهان به وجود می آورد. با برهم خوردن ساختار امریكایی خاورمیانه حتی اگر دولت های عربی بمانند مشروعیتشان زیر سؤال می رود، به همین دلیل دولت های عربی همه وحشت زده اند و نمی توانند روابط داخلی و بین المللی خودشان را تنظیم كنند. به هر میزان كه امریكا تضعیف بشود، كشورهای عربی هم تضعیف خواهند شد. این پادشاهی هایی كه كدخدای امریكا هستند، اگر در سیر این تحولات باقی بمانند، باز هم به علت خودآگاهی مردم و از بین رفتن ساختارها به شدت به سمت ایران خواهند آمد. الان در عربستان خیلی از اهل تسنن، ایران را قبول دارند و وهابیت در حال افول است. با فروپاشی ساختارها، تصویرهای یهودی قرن نوزدهمی خاورمیانه كه توسط انگلیسی ها شكل گرفته و وهابیت در اهل سنت و بهائیت در تشیع را به وجود آورده اند؛ فرو خواهد پاشید. 

● نظام تك قطبی انگلوساكسون ها رفتنی است 

نزدیكی بین شیعه و سنی در جهان و تظاهرات گسترده ای كه توسط مردم در جهان برقرار می شود، نشان دهنده پدید آمدن یك هویت جدید در ملت های جهان است. با بهم خوردن ساختارهای خاورمیانه، ساختاری به وجود خواهد آمد كه نمی تواند وضعیت ناهنجار موجود را تحمل كند و نظام تك قطبی انگلوساكسونها از بین خواهد رفت. امریكا نظرش این است كه ساختار جهانی با وجود خود، ژاندارمری خود و ساختار حقوقی خود را اجرا كند. 

به همین دلیل شورای امنیت، امروز به شورای حكومتی امریكا تبدیل شده است و دیگر نمی تواند از جنایات و كشتار مردم جلوگیری كند. این سازمان های بین المللی كه پس از جنگ جهانی دوم پدید آمده اند، دیگر فاقد توانایی اجرای نرم افزارهای خود است، بنابراین كل مشروعیت آن نظام را از بین برده اند. 

اگر امواج تحولات خاورمیانه یك جای این ساختار را دچار ریزش كند، همه این ساختار دچار ریزش و دگرگونی خواهد شد. یك خود آگاهی مردمی در مقابل ساختارهای مصلوب بعد از جنگ جهانی به محوریت امریكا در حال شكل گیری است كه ریشه در وقوع انقلاب اسلامی دارد. ما وارد دوره ای شده ایم كه مردم نقش تعیین كننده ای در تحولات دارند و انقلابی درونی شروع شده است. 

جنگ در غزه و پیش از آن در لبنان یك جنگ خانوادگی است، یعنی مردم نیروهای نظامی هستند نه یك عده نیروی چریكی منقطع از ملت. قصه انتفاضه فلسطین كه در آن پیر و جوان، خانواده ها و مردم، بچه شیرخواره هم به یك معنا با جان دادنشان، دارند می جنگند، ریشه در همان نهضت امام حسین(ع) دارد. نهضت امام حسین(ع) برعكس كسانی كه با آنها می جنگیدند یك جنگ خانوادگی بود. این نوع مبارزه جنگ جدیدی است كه همه در آن مشاركت دارند و به همین علت شكست ناپذیر است. 

دشمن برای مقابله چاره ای جز خشونت بیشتر، كشتارهای جمعی و كشتن كودكان، كهنسالان و توده های مردم نخواهد داشت. با ملتی كه مادر آن پنج فرزندش شهید شده و در میدان حاضر است، دیگر نمی شود جنگید و اینجاست كه آنها روز به روز به سوی نابودی در حال حركتند. 

● خروج از انفعال، درك استراتژیك از تحولات 

دولت جمهوری اسلامی ایران اگر این انقلاب ساختاری را بفهمد قاعدتاً باید روی دو موضوع تمركز كند: اول اینكه با استفاده از تمام ابزارهای دیپلماتیك و رسانه ای عدم مشروعیت نهادهای بین المللی را در فضای دیپلماسی جهانی نهادینه كند. دوم هم این است كه با توجه به جنایات وحشتناكی كه در حال روی دادن است، عدم كارآیی حقوق بشر سكولاریستی را پیگیری و بر نهادینه شدن حقوق مردم تأكید كند. وقتی عنوان «حقوق بشر اسلامی» به كار می بریم یعنی انفعال و پذیرش استیلای غرب. در حالی كه ما باید مفاهیم «حقوق مردم و حقوق بین الملل اسلامی» را مطرح و با غربی ها به مباحثه بنشینیم. 


----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

* عضو هئيت علمي دانشکده علوم اجتماعي دانشگاه تهران
منبع: روزنامه ايران